"این شعر در واقع اشاره هست به تاراج و یغمای منطقهی ترک نشین کرکوک عراق توسط حاکمیت رژیم بعث در گذشته و ویران کردن روستاهای آن منطقه که روستای شاعر هم با خاک یکسان شده بود.
همانطوریکه میدانید ترکان عراق در کرکوک-خانقین-مندلی-تویوق-توزخرماطو-تلعفر و دهها شهر و دهستان در بخش شمال شرقی عراق ساکنند."
ای گوورچین
ای گوورچین
سن یاپدیغین گوزه ل یووا
قارتاللارین دیرناغیندا
نئجه ویران اولدو گئتدی
ای کبوتر
ای کبوتر
لانهی زیبائی که ساخته بودی
در چنگال عقابها
چنان ویران شد و رفت
در اطراف آن آشیانهها
درختان جوانی که موجب تسلی دل بود
مانند خوشه غلات چیده شد
همهاش تالان شد و رفت
بچههایت را
جانوران زشت وحشی دهان به دهان کردند
نه از باغ اثری ماند و نه از بهار
نسیم های خنک سحری
گرد و غبار مهآلود شد و رفت
پ.ن: ترکی ترکمانان عراق خیلی نزدیک به لهجهی ترکان آذربایجانی است ولی در مواردی کلمات با معانی متفاوت استفاده میشوند که من کلمات ناآشنا برای عموم را توضیح دادهام.
1- یایدیغین:دوزلتدیگین
2--چئوره سینده:اطرافیندا
3--یوره ک:اوره ک
4--فیدانلار:شیتیللر(نهال ها
5-گیبی:کیمی
6--هپسی:هامیسی
7--یاورو:بچه(نوزاد
8-کوتو:پیس(زشت
دوداقلارین اوخشور لعل یمنه
یادا دوشدو باغریم قان اولدو گئنه
سیاه تئل دوزورسن بیاض گردنه
دوشوبدور بو قایدا سونادان سنه
فکر خیالیندیر کؤنلوم زینتی
شیرین سؤزلریندیر آغزیم لذتی
سن سن منیم عمروم گونوم وحدتی
یئتیشمه سین یارب بلادان سنه
غم ائوینده سالدین کونجه واقفی
ائیله دین مویوندان اینجه واقفی
نئیچون اینجیدیرسن بونجه واقفی
نه حاصیل بو جور و جفادن سنه؟
بوی زلف عنبرت به مشامم رسید
بوی زلف عنبرت به مشامم رسید
دلم از هوا شیدای تو شد
دستم نمی رسد نامه بفرستم ، دردم را
همراه باد صبا می فرستم به تو
نشستن و برخاستن ات زیبا
خرامان رفتن و خلق و خوی ات زیبا
اخلاق و رفتار و روش ات زیبا
این خوبیها از خدا رسید به تو
لبهایت شبیه لعل یمن
یادم افتاد و دلم شد پر ز خون
گیسوی سیاهت بر گردن سفیدت
این رسم از سونا رسیده به تو
فکر و خیال تو زینت قلبم
شیرین سخن تو لذت کامم
توئی عمر و روزگار و جانم
الهی که بلا نرسد به تو
در خانه غم به کنجی انداختی واقف را
از موی نازک تر کردی واقف را
چرا اینقدر رنج می دهی واقف را
چه بهره ای دارد رنج واقف به تو؟
*منظور مصرع آخر چشمان منتظر را می باشد که در شعر به عنوان باخیش یا نگاه یاد شده است.
]]>اییلر کئچسه سرد ، نئجه دیر؟
واخت اولسا نامرد ، نئجه دیر؟
دئسه لر کی درد نئجه دیر؟
چک الیندن حاشا سؤیله
بگو
وقتی درد ددلت را میسوزاند
به کوه و سنگ بگو
در تمام عمر رنجی که کشیدی
چهها بر سرت آمد بگو
با زیل و بم روایت کن
همصدا شو با کسی که تو را میشنود
دردت را اهل حق نشنود
به اشک چشمانت بگو
سالها سرد بگذرد ، چگونه است؟
وقت نامرد شود ، چگونه است؟
اگر بپرسند ، درد چگونه است؟
از دستش هرای بکش و بگو
عشق من عشق نباشد...
عشق من,اگر عشق نباشد هستی افسانه ای بیش نیست
کسی که از عشق محروم باشد,با انسانیت بیگانه است
فقط عشق و محبت جوهر حیات هستند
دلی که عشق را درک نکند،غمخانه است
من اسیر عشق ملتم و وطنم هستم
کسی که به ملت و وطن خود عشق نورزد،دیوانه است
بگذار وطن دائم روشنایی بگیرد،همچون شمع زیبا
ای دل!اطراف روشنایی شمع را آن که سیر می کند،پروانه است
ای نازنین!به هر جا می نگری زیبا رویان رعنا را می بینی
این خاک بهشت نیست, پس چیست؟!
ببین!در وطن مان چه نعمتهایی وجود دارد،انگار عالم دیگری است
هر گل بسان نازنینی و هر غنچه بسان دلبری است
من " واحد" ـ م،معشوقه ام!از من خیانتی نخواهی دید
شاعرم،عشقم نیز مانند قلبم از صفت مردانگی برخوردار است
چرخی فلک منله یامان باشلادی
نه چوخوموش آهی زاری دونیانین
باغبان اولدوم گیردیم دونیا باغینا
حئیف کی یوخوموش باری دونیانین
خسته قاسم دئییر اوزوم گولمه دی
حکیم لقمان درده درمکان بیلمه دی
گؤزومون یاشینی کیمسه سیلمه دی
تؤکولدو باشیما ناری دونیانین
دنیا
چرخ فلک بازی بدی را با من شروع کرد
آه و زار دنیا چه زیاد بود
باغبان شدم و به باغ دنیا قدم گذاشتم
حیف که میوه ای نداشت دنیا
از روز اول مرا با دوستی خودش فریفت
دروغ گفت و دلم را سوزاند
مرا گرفتار درد کرد و بیهوده گرداند
هیچ اعتباری نداشت دنیا
خسته قاسم می گوید : روز خوش ندیدم
لقمان حکیم دردم را نفهمید
کسی اشک چشمانم را پاک نکرد
آتش دنیا بر سرم ریخت
گل رو چیدم تو بشقاب
صبر کردم تا فردا
مهمان یارم شدم
آمد به پیشواز من
درنا می آد به این باغ
از شاخه ای به شاخه دیگر می پرد
مرده باشم زنده می شوم
اگر روزی بار به این باغ بیاید
آغاجدا آلما قالدی
درمه دیم آلما قالدی
بیز گیزلین سئویشمیشدیق
کیم قال ماقالا سالدی؟
رو درخت سیب باقی ماند
نچیدم سیب باقی ماند
ما مخفیانه دل به هم داده بودیم
چه کسی آشکار کرد؟
آغاجدا یاریم آلما
قالیبدی یاریم آلما
آلیرسان جانیمی آل
الیمدن یاریم آلما
رو درخت نیمه سیب
مانده نیمه سیب
می گیری جان رو بگیر
یار نازنینم رو از من نگیر
ایکی قاپی یان یانا
الیمه یاخدیم حنا
سنه سود وئرن آنا
اولا منه قاین آنا
دو خونه بغل دست هم
حنا مالیدم به دستم
الهی مادری که شیرت داده
مادرزنم بشه
عزیزم کتان زرد است
پیراهن کتانم زرد است
کاش بالای کوه می رفتم
به راه وطن چشم می دوختم
*******
عزیزیم کتان دا گول
شال دا گول کتاندا گول
یئریمیز یاخشی یئردی
حئیف کی وطن دئییل
عزیزم کتان گل دارد
شال و کتان گل دارد
جایمان خوب جائی است
حیف که وطنمان نیست
* بایاتی ، دوبیتی محلی است که شاعر آن مردم هستند.
]]>به آنچه از مادر آموختى بسنده نكن
كودك من٫ زبان تركىات را رشد بده
زبانمان آنچنان زيباست كه٫
مانند درياچههاى ساكنمان آرام
مانند آبهاى روانمان پرخروش.....
اما فرزند من٫
زيبایى هم مراقبت میخواهد.
نخست ترانههايمان را بيآموز
از بر كن لالايىهايى را كه تو را بزرگ نمودند٫
و مرثيههاى سروده شده براى رفتهگان را....
زيباترين هر واژه در تركى ماست
آلودگىهاى زبانت را پاك كن
و واژهگان بيگانه را ترك
ببين٫ "دئوريم" (انقلاب) چه زيباست
"باريش" (صلح) چه زيباست
"دايانيشما" (همبستگى)٫ "اؤزگورلوك" (آزادى).....
و البته كه "باغلىسيزليق" (استقلال)
اما زيباترينشان "دوستى"
٫ تركى را دوست بدار٫ كودكم
دوست بدار آنانكه زبانشان را دوست میدارند.
به چشمانت نگاه نکنم
چشم به چه دردم می خورد
اسمت را بر زبان نیاورم
زبان به چه دردم می خورد
کلمه به چه دردم می خورد
صدایت را نشنوم
بهتر است که در دنیا تک و تنها باشم
عطر گیسوانت را نشنوم
به چه کارم می آید که
یاسمن عطر افشانی کند یا نکند
تبسمت نباشد
به چه کارم می آید عزیزم
که بهار است یا
قرنفل و لاله غنچه می کند یا نه
از تو که دورم
شبهایم دراز است
به تو که نزدیکم
زبانم کوتاه است
سی سال پیش چنین بود
اکنون هم چنین است
عشق من
مینی مال:
تفنگها آواز میخوانند ، آوازی لبریز از خون و درد
]]>گُزُم آغُر اُلُب ، یاتیرَم ،بیر دیش گُریرَم
دیشمنَه بیر قَلان ، غَریب ، ایش گُریرَم
گوُن داغدَن آشیر، ایشخ گِدیر، قَرنگِه دوُشیر،
آی داغدَن چِخیر، دَلِه نی داغَ گدیگه یتِشیر
دَلِه دِه وُ داغ دِه وُ آی
نشاننده خارها ( کسی که خارها را کاشته است، خدا )
چشمهایم سنگین شده به خواب میروم و رویا میبینم
در رویایم چیزی بیهوده و عجیب میبینم
آفتاب از کوه پایین میرود و روشنایی میرود و تاریکی میآید
ماه بیرون میآید و زمان به کوه رفتن دیوانه فرا میرسد
اکنون دیوانه است و کوه و ماه
ماه تویی دیوانه منم کوه دهم که خار است
اکنون دیوانه است و کوه و ماه
شب مهتابی دیوانه به کوه نرود؟!
خار باشد و در پای عریان فرو نرود
در رویایم شبی زیباست و تو:
از کوه دوان دوان پرواز کنان! میگذری
و دشت سر سبز خدا چادر میزنی و سکنی میگزینی
صبح میآید و ستاره میرود و آفتاب چهره نمایی میکند
من میمانم و خار وکوه
در پای من خارهای در راه خلیده
بال و پر ندارم پرواز کنم به منزلگاهم
تمام راهم را خار خون گرفته
روز من سیاه است و راهم مهآلود
صدایم میبرد و نفسنفس میزنم
از کوه صدایی محزون میآید
ابر میغرد و صاعقه بر کوه میزند
آسمان باز میشود و برف و باران فرو میریزد
آهای خدای خار آفرین:چرا دنیا در چشم من تنگ است
باران میآید و چشمان من پر از اشک میشود
پیمانه دلم سرریز میشود و چشمان اشک بار من یار باران میشود
صدایم ازگلو بیرون میآید و فریاد میشود گوشهای برفآلود تو سنگ میشود
شعر من به پایان میرسد و چشمهایم باز میشود و خواب به اتمام میرسد.
صفاها
ای دل دیوانه ام شرم نکردی
از این سیر و صفایت؟
پشت پا بر جهان زدی
چه دیدی از بی وفایان؟
به تو بگویم ای طبیب ناشی
دلم از درد می نالد
حسن آفتاب سوزانده
نمی توانم از سایه ها بگریزم
الف خواندم و دال تحویل گرفتم
زنبور تربیت کردم ، عسل تحویل گرفتم
از هشت بهشت سوال کردم
احوال آدمها و حواها را
از دست شاه باده نوشیدم
در آتش سوزان افتادم
در راه یار از جان گذشتم
جور و جفا از او دیدم
همچون باد صرصر می وزی
صبر و قرارم را می ربائی
ای غم هجران چه می خواهی
از بینوائی چون خسته قاسم؟
قاسیم دئییر کیم کی سنه وورولدو
سنه باخیب داهی عؤمرو یورولدو
عؤمور گردیشیمین ایپی قیریلدی
کیمینین اینینده آل گلیب - گئدیب
آمده و رفته
ای دنیای پیر خیلی ها در تو به گشت و گذار پرداخته اند
رستم ها و زال ها آمده و رفته اند
آنچه که در دهان مار به زهر تبدیل شده
در دهان زنبور عسل شده و رفته
سالها و ماهها را پیر کرده
بهار ها و پائیزها را پیر کرده
عموها و دائی ها را پیر کرده
کسانی هم لال آمده و لال رفته اند
قاسم می گوید : هر کس که شیدای تو شد
تا تو را دید خسته از عمر خود شد
طناب گردش عمرم پاره شد
کسانی هم با پیراهن سرخ آمده و رفته اند
پ.ن: ایپی قیریلماق : کنایه از شدت مشکلات و ناراحتی هاست. ایپیم قیریلدی یعنی پدرم درآمد
]]>خوبلار آریقیندان یاریماق اولماز
ایگیتین همدمی گرک چاق اولا
بسته بویلو گرک مینا گردنلی
زولفی سیاه وار اندامی آق اولا
زیبای روی لاغر فایده ای نمی رساند
همدم جوانمرد باید چاق باشد
باید قامتش بلند و گردنش مینا
زلفش سیاه و اندامش سفید باشد
اول صبح که برمی خیزد بر چشمش سرمه بکشد
جلوه و عشوه و ناز کند
کار و بارش بگو بخند و رقص باشد
اگر دست بر یقه اش ببری
بازوان سفیدش را دور یقه اش پیکان کند
بدنش عطر مشک و عنبر بدهد
زلفانش دور گردنش پر پشت باشد
معبودی باید باشد با رانی چاق
سراسر از زانو تا مچ پا گوشت باشد
اگر دست به او بزنی از خجالت
بلرزد ، تن اش خیلی نرم باشد
حیا در چشم و عقلش بر سر
با چشم و ابرویش واقف را بکشد
سیزده یا چهارده یا پانزده ساله باشد
نه بزرگ و نه کوچک سال باشد